Istorijske tehnologije fotografije u boji


Proučavanje različitih pristupa u stvaranju fotografije poboljšaće razumevanje fotografije i može pomoći u rešavanju problema koji danas postoje, ili koji se mogu pojaviti u budućnosti. Takođe može pomoći onima koji se bave istraživanjem tehnologija.

Od dvadesetih godina XIX veka kad su nastajale prve fotografije, postojalo je izvesno razočarenje što ne mogu boje da se registruju, fiksiraju. Tada se smatralo da je pitanje vremena kad će se fotografije početi stvarati u boji, a ispostavilo se da se znatno kasnije uspelo u tome.

Lipmanov postupak

Postupci stvaranja fotografije u boji dvadesetog veka koristili su trobojnu analizu slike kroz crvene, zelene i plave filtere, odnosno kroz kombinaciju filtera, ili osetljivost na osnovne boje preko filtera komplementarnih boja. Za razliku od današnjih postupaka Lipmanov postupak 1891. godine je proizvodio talasnu dužinu određene boje po talasnu dužinu, duž čitavog spektra. Koristio je interferenciju u okviru granica tanke glatke emulzije srebro-bromida ili jodida nanete na staklenu ploču.

Sloj merkurijuma ili žive je proizvodio ogledalo. Emulzija se eksponirala kroz stakleni nosač. Talasi svetlosti su probijali skoro prozirnu emulziju i onda se odbijali od ogledala. Svetlosni zraci koji padaju kroz staklo i emulziju i zraci koji nastaju njihovim odbijanjem od površine ogledala dolazili su u interferentno dejstvo u sloju emulzije. Kao rezultat interferencije stvarali su se antičvorovi koji su nastali razvijanjem u srebrnim ravnima veličine jedne polovine talasne dužine. Kratki talasi bi stvarali ravni blizu jedna drugoj, dok su ravni iz dugih talasa bile razdvojenije.

Dobijaju se boje koje su efekat “tankih listića”, jer nastaju odbijanjem svetlosti na velikom broju malih površina u unutrašnjosti osetljivog sloja.

Gabrijel Lipman je bio profesor fizike na Sorboni, a njegov postupak nikad nije naišao na masovnu primenu. Proces je bio teško izvodljiv zbog niske osetljivosti emulzije koja je zahtevala više od 10.000 puta jaču ekspoziciju nego kod standardne emulzije.

Džolijev postupak (Jolly process)

Godine 1895. dablinski profesor Džon Džoli je demonstrirao postupak zasnovan na ekspoziciji ortohromatske emulzije kroz stakleni filter. Struktura filtera je bila u vidu sita sa sitnim geometrijski oblikovanim česticama obojenih u tri osnovne boje (crveno, zeleno i plavo). Ploča je postavljana u kameru u kojoj je bila eksponirana kroz ovakvo sito. Prilikom eksponiranja razdvajale su se primarne boje na način sličan eksponiranju ploče kroz filtre aditivnim postupkom. Rezultat postupka je bio pozitiv slajd koji se projektovao. Ovakav hromatični stakleni slajd u boji nije imao svoju dalju primenu, te je postupak ostao bez komercijalijalnog uspeha.

Na osnovu ovog postupka razvijeni su kasnije i drugi, Dafej (1908), Finlej-sito (1929), Polahrom (1963) koji su naišli na veću primenu, ali je Džolijev postupak značajan što je prvi primenio ekspoziciju kroz sito sa sitnim česticama triju osnovnih boja.

Ploče braće Limijer

Braća Ogist i Žan Luj Limijer su 1895. godine već bili poznati po svojim filmskim patentima. Otac im je bio fotograf, pa su tako odrasli u toj profesiji. Deceniju kasnije, 1904. godine su deminstrirali autohromnu staklenu ploču. Na staklo su nanosili čestice skroba izdvojenog iz krompira koji je disperzovao svetlost u čestice tri osnovne boje. Čestice su bile dimenzija do 2/100 mm, a bilo ih je oko 600 000 na cm2. Raspršene po staklenoj ploči imale su funkciju obojenog providnog filtera. Praznine između njih su popunjavane grafitnim zacrnjenjem. Površina je potom premazivana panhromatskom emulzijom.

Nakon eksponiranja u procesu razvijanja se dobijao pozitiv, a boje su se stvarale aditivnom sintezom. Fotografije napravljene uz pomoć autohromnih ploča su bile osnova za prve serije u boji časopisa National Geographic. Ova tehnologija je bila aktuelna sve do pojave kodakhrom filma sredinom tridesetih godina XX veka. Zanimljivo je kao kuriozitet, na francuskom jeziku limijer znači svetlost.

Fišerov postupak

Godine 1911. hemičar Rudolf Fišer je teorijski razradio postupak kako da se reše dotadašnji problemi. Da emulzija na filmu bude osetljiva na sve boje, da se film eksponira jednim okidanjem i razvije odjednom. To je princip takozvanog hromogenog razvijanja. Na onom mestu fotoosetljivog sloja na kome se razvija srebro-halogenid, istovremeno se razvijaju i molekuli boje. Fišerova ideja je bila da se upotrebe takvi razvijači čiji bi reakcijski proizvodi stupili u dalju reakciju sa onim organskim supstancama koje su pridodate svetlosno-osetljivom sloju.

Tek 1936. godine je firma Agfa razradila ovu tehnologiju napravivši prvi film za fotografisanje u boji. Tako se 25 godina eksperimentisalo kako da se naprave slojevi emulzije koji se neće mešati, jer ako poveznik boje prodre u susedni sloj, dobija se nepravilna boja.

No comments:

Post a Comment

Search This Site

Prijavite se da pratite ovaj sajt